BOT – Từ góc nhìn đa chiều

Chiều ngày 17.10, tại TP.HCM, báo Pháp Luật TP.HCM phối hợp cùng Cổng thông tin điện tử Hội nhà báo Việt Nam và Tạp chí Vietnam Logistics Review tổ chức Hội thảo chuyên đề “BOT – Từ góc nhìn đa chiều”. Hội thảo bàn về các mặt tích cực và tiêu cực trong đầu tư BOT ở Việt Nam hiện nay.

Toàn cảnh Hội thảo BOT - Từ góc nhìn đa chiều

Hội thảo nhận được sự quan tâm, tham dự của ông Nguyễn Nhật - Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải cùng lãnh đạo nhiều cơ quan quản lý nhà nước cấp trung ương và địa phương; các chuyên gia trong lĩnh vực luật, kinh tế, tài chính; các nhà đầu tư, doanh nghiệp; các cơ quan truyền thông báo chí…

Mở đầu cuộc hội thảo, ông Hồ Quang Lợi – Phó Chủ tịch thường trực Hội nhà báo Việt Nam khẳng định, hình thức đầu tư BOT (xây dựng – vận hành - chuyển giao) là một chủ trương đúng đắn và cần thiết đối với việc xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hạ tầng giao thông của Việt Nam trong giai đoạn phát triển hiện nay. Đây là mô hình đầu tư hiệu quả, được áp dụng thành công tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Thực tế tại Việt Nam, sau hơn 20 năm áp dụng mô hình đầu tư này, đã xây dựng được 68 dự án giao thông đường với tổng mức đầu gần 208.000 tỷ đồng. Có nhiều dự án điển hình về đầu tư BOT, sau khi đưa vào khai thác đã phát huy hiệu quả, giảm ùn tắc, tai nạn giao thông, giảm chi phí vận tải, mang lại nhiều lợi ích cho đất nước cũng như người dân. Song song đó, trong quá trình xây dựng, vận hành, BOT cũng xuất hiện bất cập gây ra những vấn đề ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội. Các vấn đề về BOT cần được mổ xẻ, nhìn nhận ở nhiều góc độ để làm sao tìm được sự am hiểu, đồng thuận, đồng lòng từ nhà quản lý, nhà đầu tư, cơ quan tín dụng và nhân dân.

Ông Nguyễn Nhật - Thứ trưởng Bộ GTVT phân tích những mặt hạn chế của dự án BOT

Về việc hiện nay một số trạm BOT đặt sai vị trí, nhiều dự án vừa đi vào sử dụng đã hư hỏng, ông Nguyễn Nhật, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải, phát biểu thẳng thắn:“Để những vấn đề này xảy ra, trách nhiệm đầu tiên thuộc về Bộ Giao thông vận tải. Hiện Bộ đang kiểm tra tổng thể, sẽ nghiêm khắc thẩm định lại chất lượng tại các dự án, sai ở khâu nào, khâu đó sẽ chịu trách nhiệm”.

Ông Trần Việt Dũng, Chánh Văn phòng đối tác công tư lưu ý, BOT là một loại hợp đồng thuộc PPP. Hiện nay, Việt Nam cũng đã cơ bản hoàn thiện các quy định, chính sách về mô hình đầu tư này, nên khi thực hiện, các bên liên quan đầu tiên cần tuân thủ đúng các quy định này. BOT là hợp đồng dài hạn, dễ có rủi ro, nên rất cần các bên cùng nhau tìm cách khắc phục, chia sẻ khi có rủi ro.

Nói về việc cần hài hòa lợi ích giữa các bên được hưởng từ dự án BOT, Đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng - Phó Trưởng ban dân nguyện Quốc hội, cho rằng: “Lợi ích của nhà đầu tư phải được ưu tiên số 1, bởi họ là người trực tiếp làm nên dự án; sau tới cộng đồng xã hội bao gồm người dân, doanh nghiệp trực tiếp sử dụng tiện ích của dự án; cuối cùng là lợi ích của nhà nước từ trung ương đến địa phương”.

Từ góc độ của một nhà đầu tư dự án BOT, ông Trần Văn Thế, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả chia sẻ, các dự án BOT rất cần sự đồng hành của các ngân hàng, tổ chức tín dụng tuy nhiên thực tế tại Việt Nam, rất ít ngân hàng có đủ năng lực tài chính cho dự án BOT. Thêm vào đó, khi ngân hàng thấy khả thi thì đồng hành, nhưng khi vướng mắc thì không cùng tháo gỡ gây không ít khó khăn cho nhà đầu tư.

Ông Trần Văn Thế, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả chia sẻ về những khó khăn khi thực hiện dự án

Ông Trần Phúc Tự, Tổng Giám đốc Công ty Công ty Cổ phần BOT Đèo cả - Khánh Hòa, Phó Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần BOT Bắc Giang - Lạng sơn chia sẻ về những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện các dự án BOT. Ông cho rằng, để thực hiện dự án thành công đúng tiến độ, nhà đầu tư cần có nguồn lực tài chính mạnh; đội ngũ kỹ sư giỏi; ban lãnh đạo, cố vấn có bản lĩnh. Trong quá trình triển khai dự án ở các địa phương sẽ gặp nhiều khó khăn, nhà đầu tư rất cần được sự quan tâm, ủng hộ của các cấp chính quyền địa phương, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng và cả trong giai đoạn hoàn thành, tiến hành thu phí. Ông đồng tình với những chủ trương đúng đắn về BOT, tuy nhiên kết quả thế nào còn phụ thuộc nhiều vào những văn bản pháp quy có liên quan cùng khả năng tổ chức của các cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương và năng lực triển khai của các nhà đầu tư.

Góp thêm tiếng nói của nhà đầu tư, ông Lưu Xuân Thủy, đại diện thành viên thành lập Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam cho biết, nhà đầu tư rất cần tính công bằng, sợ nhất là bị hiểu nhầm. Trong hợp đồng BOT, nhà đầu tư giữ vai trò là đối tác của Bộ Giao thông, nhưng trong nhiều trường hợp nhà đầu tư bị xem như là đối tượng quản lý của bộ.

Ông Lại Xuân Môn, Bí thư tỉnh ủy tỉnh Cao Bằng trao đổi về chủ trương xây dựng cao tốc Trà Lĩnh - Đồng Đăng

Tham dự hội thảo, ông Lại Xuân Môn, Bí thư tỉnh ủy tỉnh Cao Bằng chia sẻ về tiềm năng phát triển kinh tế, du lịch cũng như những điểm nghẽn về kết cấu hạ tầng hạn chế sự phát triển của tỉnh. Ông bày tỏ khát vọng của nhân dân tỉnh Cao Bằng về tuyến đường cao tốc kết nối cửa khẩu Trà Lĩnh (Cao Bằng) với thị trấn Đồng Đăng (Lạng Sơn). Tuyến đường này sẽ là động lực lớn để Cao Bằng phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng an ninh, mở rộng hợp tác quốc tế đối ngoại. Ông Lại Xuân Môn cho rằng, đầu tư theo hình thức BOT là lựa chọn hợp lý để thực hiện tuyến cao tốc này.

Để hiểu đúng về BOT, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã yêu cầu các cơ quan chức năng phải đẩy mạnh công tác truyền thông, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, trung thực về các dự án BOT. Làm tốt nhiệm vụ này, ông Trần Bá Dung, Trưởng ban Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng: “Cần có cơ chế phối hợp giữa cơ quan ban hành chính sách với cơ quan truyền thông tại nơi có dự án BOT; Xem việc lấy ý kiến của nhân dân trong việc xây dựng, hoạch định dự án BOT là cần thiết, cần có cơ chế cho cơ quan truyền thông thục hiện việc đó; Xem báo chí truyền thông là kênh khảo sát ý kiến chính thức của người dân, để người dân được phát biểu trong quá trình xây dựng chính sách. Nên có chính sách phát ngôn theo quy định, hạn chế chính sách xin – cho về phát ngôn”.

Các ý kiến phân tích của các cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia và nhà đầu tư xoay quanh các chủ đề: Chủ trương, chính sách của Nhà nước về BOT; Vai trò của cơ quan chức năng trong việc tổ chức, quản lý chuyên ngành; Thực tếtriển khai dự án của chủ đầu tư; Các kiến nghị điều chỉnh chính sách để tăng hiệu quả của BOT… sẽ là cơ sở để nhà nước điều chỉnh các quy định, chính sách góp phần tạo những chuyển động tích cực trong đầu tư xây dựng hạ tầng theo hình thức BOT.

Bài: Quang Anh
Hình: Phó Bá Cường