Sau khi hoàn thành giai đoạn vận hành thử, các đoàn tàu đã chính thức chạy qua hầm đường sắt Khe Nét với tốc độ khai thác tối đa 60 km/h. Công trình từng bước tháo gỡ một điểm nghẽn tồn tại nhiều năm trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, đồng thời bổ sung thêm kinh nghiệm thực tiễn cho đội ngũ kỹ sư, công nhân Đèo Cả trong lĩnh vực hạ tầng đường sắt.

Các đoàn tàu đã chính thức chạy qua hầm đường sắt Khe Nét với tốc độ khai thác tối đa 60 km/h.

Tháo gỡ điểm nghẽn trên tuyến Bắc - Nam

Đường sắt Bắc - Nam là tuyến vận tải xương sống của mạng lưới đường sắt quốc gia, kết nối các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp, cảng biển và các đầu mối logistics trên cả nước. Trên tuyến đường này, khu vực đèo Khe Nét từ lâu được xem là một trong những đoạn tuyến có điều kiện khai thác khó khăn.

Đèo Khe Nét dài hơn 10 km với 43 đường cong và độ dốc lớn. Trước khi được cải tạo, tốc độ tàu qua khu vực thường bị khống chế dưới 30 km/h, thời gian vượt đèo kéo dài khoảng một giờ. Để đảm bảo khai thác, các đoàn tàu hàng tải trọng lớn thường xuyên phải bố trí thêm đầu máy đẩy hỗ trợ, làm phát sinh chi phí.

Nhằm xử lý những hạn chế trên, dự án cải tạo đường sắt khu vực đèo Khe Nét được triển khai với tổng mức đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng từ nguồn vốn vay EDCF của Hàn Quốc và vốn đối ứng trong nước. Dự án bao gồm tuyến đường sắt mới cùng hai hầm đường sắt có tổng chiều dài khoảng 935 m, đường kính 10 mét, đáp ứng tiêu chuẩn hầm đường sắt cấp I, thay thế cho đoạn tuyến cũ có điều kiện khai thác bất lợi.

Ngày 21/9, chuyến tàu hàng đầu tiên chạy thử an toàn qua hầm Khe Nét, mở đầu giai đoạn vận hành thử kéo dài 6 ngày với tốc độ nâng dần từ 5 km/h lên 15 km/h và sau đó đạt 60 km/h. Kết quả vận hành đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, tạo cơ sở để đưa công trình vào khai thác thực tế.

Chuyến tàu hàng đầu tiên chạy thử an toàn qua hầm Khe Nét.

Hiện nay, các đoàn tàu đã chính thức lưu thông qua hầm với tốc độ tối đa 60 km/h. Việc đưa tuyến mới vào sử dụng giúp rút ngắn đáng kể thời gian vượt đèo, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác tổ chức chạy tàu, nâng cao tính ổn định trong khai thác và giảm những tác động phát sinh do phải vận hành trên đoạn tuyến có độ dốc lớn, nhiều đường cong như trước đây.

Đối với vận tải hàng hóa, đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển khối lượng lớn ngày càng tăng. Mỗi điểm nghẽn được tháo gỡ trên tuyến hiện hữu đều góp phần nâng cao hiệu quả khai thác và năng lực vận tải của toàn tuyến Bắc - Nam.

Tự chủ năng lực, mở rộng sang lĩnh vực đường sắt

Tại gói thầu XL01 dự án cải tạo đường sắt khu vực đèo Khe Nét, liên danh ILSUNG - Đèo Cả đảm nhận thi công hai hầm đường sắt mới cùng các hạng mục liên quan. Đây là dự án hầm đường sắt đầu tiên Đèo Cả trực tiếp tham gia thi công sau nhiều năm phát triển năng lực trong lĩnh vực công trình ngầm.

Ngay từ những ngày đầu triển khai, công trường đã phải đối mặt với điều kiện địa chất phức tạp. Phần lớn địa chất khu vực là đá vôi phong hóa hoàn toàn thành đất, xen kẹp các lớp sét bão hòa nước, nhiều hang karst và mạch nước ngầm. Riêng hầm số 1 từng ghi nhận nhiều đợt sạt lở cục bộ trong quá trình đào hầm, buộc các đơn vị thi công phải liên tục theo dõi và điều chỉnh giải pháp kỹ thuật phù hợp với thực tế hiện trường. Có thời điểm, tiến độ đào chỉ đạt từ 0,4 đến 0,8 m mỗi ngày.

Ngay từ những ngày đầu triển khai, công trường đã phải đối mặt với điều kiện địa chất phức tạp.

Trong điều kiện đó, công trường được tổ chức thi công liên tục theo phương án 3 ca, 4 kíp. Các tổ đội thay ca ngay tại hiện trường để duy trì sản xuất, đồng thời xử lý kịp thời những diễn biến địa chất phát sinh trong quá trình đào hầm.

Kinh nghiệm từ các công trình hầm đường bộ như Đèo Cả, Cù Mông, Hải Vân 2 hay Cổ Mã tiếp tục được vận dụng tại Khe Nét. Công nghệ NATM “hệ Đèo Cả” được áp dụng để kiểm soát biến dạng, theo dõi địa chất và điều chỉnh biện pháp thi công theo từng khu vực cụ thể.

Tại thời điểm thông hầm, liên danh huy động hơn 250 cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng khoảng 30 thiết bị chuyên dụng phục vụ thi công. Từ những mét đào đầu tiên đến ngày đoàn tàu đi qua, công trường đã trải qua nhiều giai đoạn xử lý kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, tư vấn, kỹ sư hiện trường và các tổ đội thi công.

Đón đầu những dự án lớn

Với Đèo Cả, Khe Nét là công trình đường sắt đầu tiên được triển khai trên nền tảng kinh nghiệm tích lũy từ nhiều dự án hầm đường bộ. Thực tế thi công giúp đội ngũ tiếp tục hoàn thiện kỹ năng khảo sát địa chất, tổ chức thi công, vận hành thiết bị, kiểm soát tiến độ và an toàn trong điều kiện công trình đường sắt.

Khe Nét là công trình đường sắt đầu tiên được triển khai trên nền tảng kinh nghiệm tích lũy từ nhiều dự án hầm đường bộ.

Một số hạng mục phụ trợ của dự án vẫn đang được hoàn thiện trước khi công trình được khánh thành toàn bộ, trong khi các đoàn tàu đã bắt đầu chạy qua hầm mỗi ngày. Với những người trực tiếp có mặt trên công trường, tiếng tàu chạy qua hầm là kết quả cụ thể của nhiều tháng bám công trường, xử lý những bài toán kỹ thuật phức tạp và tích lũy thêm kinh nghiệm thực tế.

Thành công từ hầm Khe Nét cho thấy định hướng mở rộng năng lực sang lĩnh vực đường sắt đã được Đèo Cả chuẩn bị từ lâu. Đó là quá trình tích lũy năng lực qua nhiều năm, từ con người, kinh nghiệm tổ chức thi công đến khả năng làm chủ các công nghệ và thiết bị phục vụ công trình ngầm.

Về nhân lực, từ năm 2023, Tập đoàn đã phối hợp với Trường Đại học Giao thông vận tải TP.HCM đào tạo nhân lực cho lĩnh vực đường sắt, metro. Chương trình Xây dựng Đường sắt - Metro do Viện Nghiên cứu - Đào tạo Đèo Cả (DCI) triển khai theo nhu cầu của Tập đoàn được khai giảng từ tháng 1/2024; khóa thứ hai tổ chức tháng 11/2024 với 130 học viên được lựa chọn từ Tập đoàn, các công ty thành viên và đối tác. Đầu tháng 7/2025, Đèo Cả tiếp tục mở rộng hợp tác đào tạo với Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương I và Trường Cao đẳng nghề Đường sắt Quảng Châu (Trung Quốc).

Ở lĩnh vực công nghệ, phương pháp NATM “hệ Đèo Cả” được đội ngũ kỹ sư nghiên cứu, cải tiến từ công nghệ NATM truyền thống và đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích số 5069 ngày 17/7/2026. Tập đoàn đồng thời từng bước tiếp cận công nghệ TBM thông qua đào tạo kỹ sư tại Trung Quốc, tham gia thi công các tuyến hầm sử dụng TBM và đầu tư thiết bị.

Khi nhu cầu đầu tư đường sắt, đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị ngày càng mở rộng, những kinh nghiệm từ công trường, cùng nguồn nhân lực và công nghệ được chuẩn bị từ sớm, sẽ là cơ sở để Đèo Cả sẵn sàng tham gia các dự án mới.

Tin bài: Hoàng Sang