Được xem là một trong những dự án PPP tiêu biểu của ngành giao thông, cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đã mang lại nhiều bài học thực tiễn trong quá trình chuẩn bị đầu tư, huy động nguồn lực và tổ chức triển khai. Những kinh nghiệm này vừa được tỉnh Cao Bằng và Tập đoàn Đèo Cả chia sẻ với đoàn công tác tỉnh Vĩnh Long nhằm phục vụ nghiên cứu đầu tư các dự án hạ tầng giao thông trên địa bàn.

Ngày 2/7, tại Cao Bằng, đoàn công tác tỉnh Vĩnh Long do ông Nguyễn Trúc Sơn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Cao Bằng và Tập đoàn Đèo Cả nhằm trao đổi kinh nghiệm triển khai các dự án giao thông theo phương thức PPP, trong đó trọng tâm là những bài học thực tiễn từ dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh.

Toàn cảnh buổi làm việc.

Tham dự buổi làm việc có ông Hoàng Văn Thạch - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng; ông Phan Văn Thắng - Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả; ông Nguyễn Tấn Đông - Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả; ông Nguyễn Quang Huy - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả cùng lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan của hai địa phương.

Từ dự án nhiều thách thức đến hình mẫu PPP

Tại buổi làm việc, ông Hoàng Văn Thạch - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng cho biết, đặc thù Cao Bằng là địa phương miền núi biên giới không có đường sắt, đường hàng không hay đường thủy. Trong nhiều năm, hạ tầng giao thông hạn chế đã trở thành điểm nghẽn lớn đối với sự phát triển của tỉnh. Chính vì thế, phát triển hạ tầng giao thông luôn được xác định là nhiệm vụ then chốt để tạo động lực tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Theo lãnh đạo tỉnh Cao Bằng, hành trình hiện thực hóa dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh trải qua không ít khó khăn. Trong nhiều năm, nhiều nhà đầu tư đã đến nghiên cứu nhưng đều rút lui do quy mô lớn, suất đầu tư cao trong khi hiệu quả tài chính còn hạn chế. “Chỉ đến khi Tập đoàn Đèo Cả quyết tâm tham gia, dự án mới từng bước tháo gỡ được những nút thắt để đi đến triển khai thực tế” – ông Hoàng Văn Thạch nhấn mạnh.

Chia sẻ kinh nghiệm từ thực tiễn triển khai cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, ông Hoàng Văn Thạch cho rằng yếu tố quyết định là sự chủ động của địa phương trong công tác chuẩn bị đầu tư, đồng thời tận dụng tối đa những ưu điểm của mô hình PPP để huy động nguồn lực xã hội và rút ngắn thời gian triển khai dự án.

“Càng khó khăn thì càng phải cố gắng. Nếu áp dụng được mô hình PPP thì việc chuẩn bị dự án sẽ nhanh hơn rất nhiều. Sau khi triển khai phải thường xuyên kiểm tra hiện trường, phát hiện vấn đề gì thì chấn chỉnh ngay”, lãnh đạo tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh.

Ông Hoàng Văn Thạch - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng phát biểu tại buổi làm việc.

Phó Chủ tịch tỉnh Cao Bằng cũng lưu ý, đối với các dự án cao tốc quy mô lớn, nếu có điều kiện cần nghiên cứu đầu tư hoàn chỉnh ngay từ đầu nhằm tránh phát sinh chi phí, khó khăn trong tổ chức giao thông và thi công mở rộng về sau.

Đánh giá về định hướng nghiên cứu tuyến CT.33 của tỉnh Vĩnh Long, ông Hoàng Văn Thạch cho rằng phương án phân kỳ đầu tư gắn với tận dụng các đoạn tuyến đã được đầu tư, kết nối với mạng lưới cao tốc hiện hữu là cách tiếp cận phù hợp, đồng thời khuyến nghị địa phương cần sớm nghiên cứu các nút giao kết nối đồng bộ để phát huy hiệu quả khai thác của tuyến đường trong tương lai.

Kinh nghiệm tổ chức triển khai dự án PPP quy mô lớn

Từ góc độ nhà đầu tư và trực tiếp tổ chức thực hiện dự án, ông Phan Văn Thắng – Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ quá trình triển khai cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh. Đây là dự án PPP có quy mô lớn, đi qua địa hình miền núi phức tạp của hai tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng, với tổng chiều dài 121 km và tổng mức đầu tư khoảng 26.184 tỷ đồng.

Theo ông Thắng, chính những thách thức trong công tác chuẩn bị đầu tư, huy động nguồn lực, giải phóng mặt bằng và tổ chức thực hiện đã giúp địa phương và nhà đầu tư đúc kết nhiều kinh nghiệm quan trọng trong triển khai các dự án hạ tầng giao thông theo phương thức PPP.

Đại diện Tập đoàn Đèo Cả cho biết, một trong những điểm thường gây nhầm lẫn đối với các địa phương lần đầu triển khai PPP là nhận thức về giai đoạn sau khi lựa chọn nhà đầu tư.

“Nhiều người nghĩ rằng sau khi ký hợp đồng dự án là có thể triển khai thi công ngay. Thực tế không phải như vậy. Sau đó mới bắt đầu đồng thời rất nhiều công việc như giải phóng mặt bằng, thiết kế kỹ thuật, thành lập doanh nghiệp dự án, hoàn thiện thủ tục pháp lý…”, ông Thắng chia sẻ.

Ông Phan Văn Thắng – Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ quá trình triển khai cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh.

Theo đại diện Đèo Cả, doanh nghiệp dự án (DNDA) giữ vai trò trung tâm trong mô hình PPP. Sau khi được nhà đầu tư thành lập, DNDA sẽ trực tiếp thực hiện chức năng chủ đầu tư, tổ chức quản lý, thuê tư vấn, lựa chọn nhà thầu, điều hành thi công, nghiệm thu và thanh quyết toán. Trong khi đó, cơ quan nhà nước có thẩm quyền tập trung thực hiện chức năng giám sát, kiểm tra, kiểm soát và phối hợp tháo gỡ các khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng dự án.

Từ thực tiễn dự án Đồng Đăng - Trà Lĩnh, lãnh đạo Tập đoàn Đèo Cả cũng chia sẻ ba kinh nghiệm quan trọng để một dự án PPP triển khai thuận lợi. Thứ nhất, cần sớm xác định cơ quan nhà nước có thẩm quyền để chủ động tổ chức triển khai dự án. Thứ hai, làm rõ cơ cấu nguồn vốn và phần vốn nhà nước tham gia nhằm đảm bảo tính khả thi của phương án tài chính. Cuối cùng, cần lựa chọn được nhà đầu tư có đủ năng lực, uy tín và nhận được sự đồng hành của các tổ chức tín dụng để huy động được nguồn vốn phục vụ dự án.

Bên cạnh đó, ông Thắng đặc biệt lưu ý vai trò của công tác chuẩn bị đầu tư và kiểm soát tổng mức đầu tư.

“Khác với dự án đầu tư công, dự án PPP không đấu thầu trên thiết kế kỹ thuật mà đấu thầu trên cơ sở báo cáo nghiên cứu khả thi. Vì vậy, ngay từ đầu, hồ sơ dự án phải được chuẩn bị rất kỹ, các số liệu khảo sát, quy mô đầu tư và phương án tài chính phải tương đối chính xác nhằm hạn chế các điều chỉnh trong quá trình thực hiện”, ông Thắng nhấn mạnh.

Đánh giá dự án CT.33 của tỉnh Vĩnh Long, ông Phan Văn Thắng cho rằng địa phương đang lựa chọn hướng tiếp cận phù hợp khi nghiên cứu phân kỳ đầu tư và tận dụng tối đa hạ tầng hiện hữu. Đồng thời khuyến nghị địa phương cần chuẩn bị sớm các nội dung liên quan đến cơ chế triển khai, nguồn vốn nhà nước tham gia dự án và phương án giải trình tổng mức đầu tư để tạo thuận lợi cho quá trình thẩm định, phê duyệt trong thời gian tới.

Hướng đi mới cho các dự án hạ tầng vùng ĐBSCL

Thay mặt đoàn công tác tỉnh Vĩnh Long, ông Nguyễn Trúc Sơn – Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương đang tập trung nghiên cứu tuyến cao tốc CT.33 (TP. Hồ Chí Minh - Tiền Giang - Bến Tre - Trà Vinh - Vĩnh Long) nhằm kết nối hệ thống giao thông khu vực và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Toàn tuyến dài khoảng 150 km, trong đó hơn 70km đi qua địa bàn tỉnh Vĩnh Long.

Theo ông Sơn, tỉnh Vĩnh Long đang đề xuất giao UBND tỉnh làm cơ quan nhà nước có thẩm quyền để nghiên cứu đầu tư dự án theo phương thức PPP. Trong quá trình chuẩn bị, Tập đoàn Đèo Cả đã đồng hành cùng địa phương trong công tác nghiên cứu, đề xuất phương án đầu tư và hoàn thiện các hồ sơ ban đầu.

“Thông qua buổi làm việc này, chúng tôi rất mong được các đồng chí chia sẻ kinh nghiệm trong công tác chuẩn bị đầu tư, tổ chức thực hiện, điều hành dự án cũng như cơ chế phối hợp giữa cơ quan nhà nước và nhà đầu tư; đặc biệt là những kinh nghiệm thực tế trong xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai dự án PPP”, ông Sơn bày tỏ.

Ông Nguyễn Trúc Sơn – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long phát biểu tại buổi làm việc.

Kết thúc buổi làm việc, lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long đánh giá cao những chia sẻ cởi mở, thực chất từ tỉnh Cao Bằng và Tập đoàn Đèo Cả; đồng thời khẳng định kinh nghiệm thực tiễn từ dự án Đồng Đăng – Trà Lĩnh sẽ là cơ sở tham khảo quan trọng để địa phương tiếp tục hoàn thiện phương án nghiên cứu đầu tư tuyến CT.33, hướng tới mục tiêu hình thành trục giao thông chiến lược, tạo động lực phát triển mới cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Tin bài: Hoàng Sang - Ảnh: Thanh Sơn