Có những doanh nhân được công chúng nhớ đến bởi khối tài sản đồ sộ họ sở hữu. Có những người được nhắc tên nhờ các thương vụ đình đám hay những con số doanh thu ấn tượng.
Còn với ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả, dấu ấn lớn nhất lại nằm ở những cung đường xuyên núi, những công trình từng được xem là “bất khả thi” và một triết lý rất riêng: xây người trước khi xây đường.
Ở tuổi ngoài ngũ tuần, vị doanh nhân sinh ra tại Bình Định (cũ), lớn lên tại Phú Yên (cũ) luôn tạo cảm giác gần gũi với người đối diện qua chất giọng mặn mòi đặc trưng của miền biển Nam Trung Bộ. Trong suốt cuộc trò chuyện, ông nhiều lần nhắc về quê hương, về đèo Cả và những ký ức ám ảnh liên quan đến các vụ sạt lở, tai nạn trên những tuyến đường huyết mạch Bắc – Nam.
Chính từ vùng đất nhiều nắng gió ấy, khát vọng đổi thay bộ mặt giao thông quê hương mình đã được hình thành.
Khát vọng của người con lớn lên giữa những cung đèo
Ông Hồ Minh Hoàng từng theo học Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM với ước mơ trở thành nhà giáo. Nhưng biến cố gia đình đã khiến cuộc đời ông rẽ sang hướng khác.
Sau khi ông Hoàng tốt nghiệp đại học, Hợp tác xã Hải Thạch do cha ông quản lý đứng trước nguy cơ phá sản. Thay vì tiếp tục theo đuổi con đường giảng dạy, ông trở về gánh vác công việc kinh doanh của gia đình.
Ít ai nghĩ từ một hợp tác xã nhỏ đang gánh nợ, Hải Thạch dưới bàn tay của ông Hoàng nhanh chóng làm ăn có lãi, từng bước trở thành nền móng cho sự ra đời của Tập đoàn Đèo Cả – một trong những doanh nghiệp hạ tầng lớn nhất Việt Nam.
Nhưng có lẽ, thứ định hình con người Hồ Minh Hoàng nhiều nhất không phải thương trường, mà là ký ức về quê hương Phú Yên (cũ), vốn mắc kẹt giữa hai cung đường trắc trở: đèo Cả (phía Nam) và Cù Mông (phía Bắc).
“Tôi có căn cơ từ miền Trung. Hàng năm chứng kiến thiên tai, sạt lở đường đèo, tai nạn xảy ra, tôi ấp ủ phải làm cho được những con đường an toàn hơn cho người dân”, ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả. |
Giống như nhiều người đồng hương, ông Hoàng không còn xa lạ với tình cảnh mưa lũ chia cắt hai tuyến đường độc đạo nối Khánh Hòa, Bình Định (cũ) với Phú Yên (cũ), khiến những chuyến xe phải nằm chờ hàng giờ giữa đèo, chưa kể tới vô số vụ tai nạn khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh ly tán tang thương.
Nỗi ám ảnh ấy đeo đuổi ông Hoàng suốt nhiều năm, dần được vị doanh nhân này hun đúc thành động lực để quyết tâm xây dựng những tuyến đường hầm xuyên núi, phá vỡ thế “ốc đảo” của quê nhà.
Trong giới xây dựng giao thông, Hồ Minh Hoàng được nhắc đến là một điển hình “chuyên làm việc khó”.
Những dự án từng rơi vào cảnh dang dở, thiếu vốn hoặc được đánh giá là vô cùng thách thức, lại trở thành “đất dụng võ” để Tập đoàn Đèo Cả phát huy tối đa năng lực.
Từ hầm Đèo Cả, hầm Cù Mông, Hải Vân 2 cho tới các tuyến cao tốc dọc ba miền Tổ quốc, dấu ấn của Đèo Cả trải dài trên những công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia.
Nhưng ít ai biết, khi dự án hầm Đèo Cả bắt đầu được triển khai (tháng 11/2012), tại Việt Nam gần như chưa có tiền lệ cho một doanh nghiệp nội địa làm chủ công nghệ thi công hầm xuyên núi quy mô lớn.
“Cao thủ không bằng tranh thủ. Chúng tôi học công nghệ từ người Nhật và từng bước làm được những điều trước đây chỉ doanh nghiệp nước ngoài thực hiện”, ông Hoàng nhớ lại. |
Trong cách nói của doanh nhân quê Phú Yên (cũ), luôn có sự pha trộn giữa tư duy kỹ thuật và chất mộc mạc của người miền Trung.
Suốt cuộc trao đổi, ông không nói về “tham vọng tỷ đô”, cũng hiếm khi nhắc đến những mỹ từ dành cho doanh nghiệp của mình. Điều ông nhấn mạnh nhiều nhất là ý chí, tinh thần học hỏi và khả năng chịu đựng áp lực.
Có lẽ vì vậy mà ngay cả khi đã sở hữu hệ sinh thái hạ tầng hàng đầu Việt Nam, ông vẫn nói một câu rất đời thường: “Xây đường đơn giản, xây người khó hơn nhiều”.
PPP++: cộng năng lực, cộng niềm tin
Nhìn vào quy mô những dự án mà Đèo Cả đang triển khai, ít người biết rằng doanh nghiệp này từng khởi đầu với vô vàn thiếu thốn.
Ông Hồ Minh Hoàng thừa nhận Tập đoàn Đèo Cả không sở hữu mạng lưới quan hệ dày đặc, cũng không có tiềm lực tài chính mạnh như nhiều doanh nghiệp lớn khác. Nhưng thay vì xem đó là điểm yếu, ông chọn cách xây dựng doanh nghiệp bằng niềm tin được cộng hưởng từ nhiều người.
Cách huy động vốn kiểu “góp gió thành bão” ấy sau này trở thành nền tảng cho mô hình PPP++ mà Đèo Cả áp dụng tại nhiều dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia như cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh, hay dự án mở rộng cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh -Trung Lương - Mỹ Thuận.
Cụ thể, PPP++ được hiểu như một hệ thống tổ chức dự án trong đó vai trò của nhà đầu tư đứng đầu không chỉ dừng ở huy động vốn và ký hợp đồng, mà còn đảm nhiệm năng lực tổ chức tổng hợp từ quản trị dự án, điều phối thi công, kiểm soát tiến độ và chất lượng, kết nối dòng tiền với sản phẩm và ràng buộc trách nhiệm của các đối tác đến hết vòng đời dự án.
Theo ông Hoàng, điều giữ chân những đối tác không phải lợi ích ngắn hạn, mà là cảm thấy được cùng nhau làm điều có ích. Đó cũng là triết lý vận hành đã giúp Tập đoàn Đèo Cả đi qua nhiều giai đoạn khó khăn của lĩnh vực hạ tầng giao thông.
“Với PPP++, chúng tôi chọn cộng năng lực, cộng niềm tin và khóa trách nhiệm, khóa tiến độ, khóa chất lượng”. |
Gắn phát triển nhân lực với công nghệ
Điều thú vị ở Hồ Minh Hoàng là dù gắn bó gần nửa cuộc đời với lĩnh vực hạ tầng giao thông, ông vẫn không từ bỏ sự nghiệp “trồng người” còn dang dở năm nào. Đối với người đứng đầu Đèo Cả, tiền có thể đi vay được, nhưng văn hoá doanh nghiệp và nhân lực là hai thứ phải tự tạo lập.
Với doanh nhân Hồ Minh Hoàng, đào tạo nhân sự không dừng lại ở việc giải quyết nhu cầu trước mắt của doanh nghiệp. Ông muốn xây dựng một thế hệ kỹ sư Việt Nam đủ năng lực làm chủ công nghệ tiên tiến, từng bước giúp ngành hạ tầng giao thông đủ năng lực đảm đương các dự án lớn của đất nước.
Để chuẩn bị nguồn lực tham gia các dự án hạ tầng quy mô lớn, Đèo Cả không ngần ngại cử nhiều kỹ sư trẻ đi tu nghiệp ở các quốc gia sở hữu công nghệ thi công tiên tiến trực tiếp mở các lớp theo kiểu “ Người Đèo cả ” với định hướng đào tạo thực chiến hội đủ tố chất “ thể lực, tâm lực, trí lực ”
Ở cấp độ cao hơn, nhằm nâng tầm năng lực quản trị, doanh nghiệp này còn “đặt hàng” các trường đại học xây dựng chương trình đào tạo chuyên biệt, đồng thời cử đội ngũ cán bộ trung, cao cấp tham gia các chương trình văn bằng hai, thạc sĩ, tiến sĩ.
Không bó hẹp trong không gian văn phòng, trên khắp các công trường, hoạt động đào tạo nội bộ của Đèo Cả được nối dài một cách tự nhiên thông qua chính những kỹ sư, công nhân lành nghề đi trước, những người trực tiếp truyền lại kinh nghiệm và ngọn lửa đam mê cho lớp kế cận. Đó cũng là cách Đèo Cả bền bỉ theo đuổi mô hình “công nhân thực hành, kỹ sư thực chiến” trong suốt nhiều năm qua.
Về công tác nhân sự, ông Hồ Minh Hoàng theo đuổi chủ trương phát triển nguồn lực từ bên trong, ưu tiên những con người trưởng thành trong chính môi trường doanh nghiệp để phát huy lợi thế am hiểu hệ thống và thấm nhuần văn hóa Đèo Cả. Thực tế cho thấy, các Tổng Giám đốc hiện nay của Tập đoàn đều thuộc thế hệ 9X, từng khởi đầu từ những vị trí gần gũi như thư ký, trợ lý và từng bước được rèn luyện, thử thách qua thực tiễn trước khi đảm nhận vai trò điều hành.
“Tri thức phải đi cùng ý thức. Ý thức phải xuất phát từ trong tâm”. |
Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa bùng nổ, khi nhiều doanh nghiệp ưu tiên hiệu suất của công nghệ hơn lao động truyền thống, Đèo Cả vẫn kiên định với chiến lược đào tạo nhân sự.
“Chúng tôi vẫn chọn con người, nhưng là thế hệ con người có khả năng, kinh nghiệm vận hành AI”, ông Hoàng nhấn mạnh.
Khi được hỏi điều gì quan trọng nhất sau nhiều năm xây dựng doanh nghiệp, ông Hoàng không nhắc tới tài sản, công nghệ hay những công trình nghìn tỷ. Một cách ngắn gọn, ông đáp: niềm tin.
“Nếu phải buông bỏ tất cả, chỉ giữ lại một thứ duy nhất, tôi chọn niềm tin”. |
Người đứng đầu Đèo Cả đặt niềm tin vào con người. Niềm tin vào những người cùng đồng cam cộng khổ. Niềm tin vào quê hương đã tạo nên khát vọng mở đường trong ông từ nhiều thập kỷ trước.
Khi đất nước bước vào một kỷ nguyên phát triển mới, niềm tin ấy được mở rộng: tin vào năng lực của người Việt, của doanh nghiệp Việt có thể làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ tiên tiến trên thế giới như thi công đường sắt cao tốc, metro… nếu được trao cơ chế và cơ hội phù hợp.
Thực tiễn đã chứng minh, điều đó không phải là viễn cảnh xa vời, mà là con đường có thể đạt được, như cách Tập đoàn Đèo Cả đã kiên trì học hỏi, từng bước làm chủ và đột phá công nghệ thi công hầm xuyên núi.
Có lẽ vì thế mà giữa rất nhiều doanh nhân của thời đại tăng trưởng và công nghệ, Hồ Minh Hoàng luôn nổi bật bởi bản lĩnh không ngại việc khó.
Những công trình có thể hoàn thành trong vài năm, nhưng con người cần cả một hành trình bền bỉ để trưởng thành. Và đó cũng là con đường mà ông Hồ Minh Hoàng đã lựa chọn và kiên định theo đuổi.
PV
